Strój na jasełka z rzeczy z domu: pastuszek, anioł, Maryja, Józef, Trzej Królowie

Zanim wyciągniesz prześcieradło, zapytaj panią, co dziecko będzie robić na scenie. Anioł, który ma rozłożyć ręce i wskazać niebo, potrzebuje innych skrzydeł niż anioł stojący w chórze. Mędrzec, który klęka przy żłobie, zgubi koronę, jeśli nie będzie trzymała się gumki. Strój ma pasować do ruchu, a nie tylko do roli.

Poniżej jest siedem ról z typowych jasełek. Przy każdej piszemy, z czego ją zrobić w domu bez szycia, po jakim jednym detalu widownia pozna postać i skąd ten detal się wziął: z Ewangelii czy z późniejszej tradycji. Całe przedstawienie z narratorem, rolami i kolędami opisaliśmy w scenariuszu jasełek w przedszkolu.

Baza dla wszystkich: tunika z prześcieradła

Pastuszek, Maryja, Józef i Mędrcy noszą w gruncie rzeczy to samo. Prześcieradło składasz na pół, na zgięciu wycinasz otwór na głowę, przepasujesz sznurkiem i skracasz nożyczkami nad kostką. Krok po kroku, ze zdjęciami atrybutów, pokazaliśmy to przy strojach na bal Wszystkich Świętych. Jeśli dziecko było w listopadzie świętym, tunika pewnie wisi jeszcze w szafie.

Różnią się tylko kolorem i jednym przedmiotem. Oznaczenia poniżej: Pismo, gdy detal wynika wprost z tekstu Ewangelii; tradycja, gdy dodała go sztuka, liturgia albo legenda.

Pastuszek

Z czego: brązowa, szara albo beżowa tunika, sznurek w pasie, na ramiona polar, kocyk w kratkę albo kamizelka z kożuszkiem. Na głowę chusta spięta gumką. Na nogi zwykłe ciepłe skarpety lub kapcie, bo na scenie jest zimno od podłogi.

Po czym go poznać: kij. Tekturowa rura po folii albo kij od szczotki owinięty brązowym papierem, zawsze krótszy od dziecka.

Skąd to wiemy: pasterze są w Ewangelii św. Łukasza: „przebywali w polu” i „trzymali straż nocną” (Łk 2,8) Pismo. Baranek na rękach pasterza to już tradycja. Łukasz pisze tylko, że pasterze poszli „z pośpiechem i znaleźli Maryję, Józefa i Niemowlę” (Łk 2,16), o darach nie ma ani słowa tradycja. Pluszowy baranek jest więc w porządku, ale jako piękny dodatek, a nie cytat z Pisma.

Owieczka

Z czego: biała lub kremowa bluza z kapturem, białe rajstopy, na kaptur dwa uszka z filcu przypięte agrafkami od środka. Kto ma czas, przykleja na bluzę waciki klejem do tkanin; kto nie ma, zostawia gładką bluzę.

Po czym ją poznać: uszka na kapturze. Twarzy nie zasłaniamy maską, bo najmłodsza owieczka i tak będzie się rozglądać za mamą.

Skąd to wiemy: skoro pasterze trzymali w nocy straż, było i stado (Łk 2,8) Pismo. To dobra rola dla trzylatków i dzieci nieśmiałych, bo owieczki nie mają tekstu.

Anioł

Z czego: biała tunika albo biała koszula nocna dorosłego, złota lub srebrna wstążka w pasie, aureola z drucika od wieszaka owiniętego złotym łańcuchem choinkowym. Skrzydła z tektury oklejonej białym papierem albo z dwóch wygiętych wieszaków obciągniętych białą rajstopą.

Po czym go poznać: skrzydła. Mocujesz je do pleców dwiema szerokimi gumkami, jak plecak.

Skąd to wiemy: anioł Pański, „chwała Pańska zewsząd ich oświeciła”, a potem „mnóstwo zastępów niebieskich” (Łk 2,9.13) Pismo. Łukasz nie pisze jednak nic o skrzydłach. W Piśmie mają je na przykład serafiny u Izajasza, każdy „po sześć skrzydeł” (Iz 6,2), a skrzydła u aniołów z Betlejem dodała sztuka tradycja. Światło z Łk 2,9 lepiej oddać złotą folią i latarką niż świecą. O tym niżej.

Maryja

Z czego: jasna długa sukienka albo biała tunika, na głowę i ramiona niebieska lub granatowa chusta albo cienki szal. Do rąk lalka owinięta w pieluszkę tetrową lub mały ręcznik.

Po czym ją poznać: niebieski płaszcz i owinięte Dzieciątko. Samo owinięcie jest w Ewangelii: Maryja „owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie” (Łk 2,7), i to jest „znak” dla pasterzy (Łk 2,12) Pismo. Kolor jest z ikonografii: w opisie Ikony Częstochowskiej ciemny granat płaszcza Maryi „akcentuje życie wewnętrzne” (wiara.pl) tradycja.

Ciekawostka dla starszych: gdy przychodzą Mędrcy, Mateusz pisze, że „weszli do domu” (Mt 2,11). Szopka łączy w jednej scenie wydarzenia, które w Ewangeliach dzieją się w różnym czasie.

Józef

Z czego: brązowa tunika, na nią ciemniejszy koc spięty agrafką na ramieniu jako płaszcz, sznurek w pasie. Broda z waty na kartonowym pasku jest opcjonalna.

Po czym go poznać: laska. Ten sam kij co u pastuszka, tylko wyższy i prosty. Kto chce dodać coś od siebie, przyczepia na górze kilka papierowych kwiatków.

Skąd to wiemy: Józef był cieślą: w Nazarecie pytano o Jezusa „Czyż nie jest On synem cieśli?” (Mt 13,55) Pismo. To Józefowi anioł kazał we śnie uciekać z Dzieciątkiem do Egiptu (Mt 2,13–14) Pismo. Kwitnąca laska pochodzi natomiast z apokryfów: według nich zakwitła tylko laska Józefa spośród lasek złożonych w świątyni (Leksykon sztuki chrześcijańskiej) tradycja. Ten sam leksykon zauważa, że średniowiecze malowało Józefa jako starszego brodatego mężczyznę, a od renesansu także jako młodszego. Siwa broda nie jest więc obowiązkowa. Więcej o nim piszemy na stronie św. Józefa.

Trzej Królowie

Z czego: tunika w mocnym kolorze (czerwona, fioletowa, zielona), na ramiona zasłona albo narzuta jako płaszcz, korona z kartonu oklejonego złotą folią, zapinana na gumkę. W rękach dar: pudełko po herbacie w złotym papierze, słoiczek, mały dzbanek.

Po czym ich poznać: korona i dar. Jeden Mędrzec może mieć zamiast korony zawiązany turban z szala, wtedy trójka nie wygląda jak z jednej fabryki.

Skąd to wiemy: Mateusz pisze o „Mędrcach ze Wschodu” i o darach: „złoto, kadzidło i mirrę” (Mt 2,1.11) Pismo. Nie nazywa ich królami i nie podaje, ilu ich było. Według Catholic Encyclopedia liczba trzy wzięła się najpewniej od trzech darów, a imiona Kacper, Melchior i Baltazar pojawiają się od VII wieku tradycja. Korony przyszły z liturgii, która odniosła do Mędrców słowa psalmu: „królowie Szeby i Saby złożą daninę” (Ps 72,10) tradycja. Tertulian nazwał ich „prawie królami”.

Gwiazda

Z czego: żółta lub granatowa koszulka, gwiazda z kartonu oklejona złotą folią na kiju z tekturowej rury. Druga, mniejsza gwiazda może być przypięta agrafką na piersi.

Po czym ją poznać: gwiazda na kiju, którą dziecko niesie przed Mędrcami. Dokładnie tak opisuje to Ewangelia: gwiazda „szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię” (Mt 2,9) Pismo.

A wół i osioł?

Jeśli w grupie jest dużo maluchów, dodaj wołu i osiołka: brązowa i szara bluza z kapturem, uszy z filcu. Warto tylko wiedzieć, że Ewangelie ich nie wymieniają. Wzięły się z proroctwa: „Wół rozpoznaje swego pana i osioł żłób swego właściciela” (Iz 1,3). W 1223 roku św. Franciszek przygotował w Greccio żłób z sianem „w towarzystwie wołu i osła”, co przypomina papież Franciszek w liście Admirabile signum tradycja.

Bezpieczeństwo na scenie

Żadnych prawdziwych świec. Tuniki z prześcieradeł, bibuła, słoma w żłobie i dzieci, które się kręcą, to zły zestaw obok płomienia. Straż pożarna radzi, by świec nie zostawiać bez nadzoru, ustawiać je z dala od materiałów łatwopalnych i rozważyć świece LED (KM PSP w Łodzi). Na scenie wystarczy świeczka na baterie albo latarka pod złotą folią.

Skrzydła, które nie zasłaniają. Nie wyżej niż czubek głowy, nie szerzej niż rozłożone łokcie dziecka. Anioł ma widzieć stopnie sceny i ludzi obok. Mocowanie tylko gumkami na ramiona, nigdy tasiemką wokół szyi.

Długość i kije. Tunika kończy się nad kostką, bo przy żłobie się klęka i wstaje. Kije, laski i gwiazdy mają być lekkie, bez ostrych końców i krótsze od dziecka, które je niesie. Korony na gumce, a nie na spince we włosach.

Małe elementy. U trzylatków żadnych koralików i cekinów, które da się oderwać i włożyć do buzi.

Lista na dzień przedstawienia

• tunika przymierzona na próbie generalnej, skrócona nad kostką
• sznurek lub pasek w pasie
• detal roli: kij, skrzydła, lalka w pieluszce, laska, korona z darem, gwiazda
• gumki zapasowe do koron i skrzydeł
• agrafki (kilka, w pudełku)
• świeczka LED lub latarka, jeśli scena jej wymaga
• ciepłe skarpety albo kapcie
• torba podpisana imieniem, żeby stroje nie pomieszały się w szatni

Strój nie musi być piękny. Wystarczy, że dziecko może w nim chodzić, klękać i śpiewać, a widownia od razu wie, kto stoi przy żłobie.

Stan na listopad 2026. Cytaty biblijne za Biblią Tysiąclecia.